Hoe proef je tannines?

Veel wijnliefhebbers herkennen tannines pas op het moment dat ze weten waar ze op moeten letten. Tannines proef je niet als een benoembare smaak zoals pittig of bitter. Het is dat moeilijk te omschrijven gevoel dat ineens een heel herkenbare associatie oproept. “Dit smaakt zoals de wijnkurk ruikt.” Of: “Als een steen een smaak zou hebben, dan is dit het.” Vooral binnen Portugese wijn laten druiven zoals Baga, Touriga Nacional of Alicante Bouschet goed zien hoeveel invloed tannines kunnen hebben op de stijl van een wijn.

Wat zijn tannines eigenlijk?

Tannines zijn natuurlijke stoffen die vooral afkomstig zijn uit druivenschillen, pitten en steeltjes. Omdat rode wijn veel langer contact heeft met de schillen tijdens de vinificatie, spelen tannines daar een veel grotere rol dan bij witte wijn. Ook houtrijping kan extra tannines aan een wijn toevoegen.

Wat tannines precies zijn en waar ze vandaan komen lees je uitgebreider in het wijnwoordenboek. Binnen leren proeven draait het vooral om hoe tannines aanvoelen in het glas.

Hoe proef je tannines in je mond?

Het meest herkenbare kenmerk is het droge of stroeve effect op je tandvlees, tong en tanden. Sommige tannines voelen zacht en rond aan, terwijl andere juist steviger of strakker overkomen. Dat verschil hangt af van de druif, rijpheid en wijnstijl.

Een jonge Baga kan bijvoorbeeld behoorlijk stevig en strak aanvoelen, terwijl rijpere stijlen van Touriga Nacional vaak meer zachtheid combineren met structuur.

Waarom hebben sommige wijnen meer tannines dan andere?

Druivenrassen spelen daarin een grote rol. Sommige druiven hebben dikkere schillen of meer natuurlijke structuur, waardoor de wijn vaak steviger aanvoelt. Ook lang schilcontact, houtrijping of een jonge wijnstijl kunnen tannines nadrukkelijker aanwezig maken.

Tegelijk voelen rijpere tannines vaak zachter en beter geïntegreerd aan dan harde of onrijpe tannines. Daardoor kan een wijn met veel tannines alsnog soepel en gebalanceerd overkomen.

Welke Portugese druiven staan bekend om stevige tannines?

Binnen Portugese wijn staan vooral Baga, Touriga Nacional en Alicante Bouschet bekend om hun duidelijke structuur. Baga levert vaak strakke en krachtige wijnen op met veel bewaarpotentieel. Touriga Nacional combineert tannines meestal met florale finesse en aromatische spanning, terwijl Alicante Bouschet zich vaker richting donkere concentratie en een voller mondgevoel beweegt.

Juist doordat Portugese druiven zo verschillend omgaan met tannines, vormen ze een interessante manier om dit bewuster te leren herkennen.

Wanneer voelen tannines prettig aan?

Veel beginnende wijnliefhebbers koppelen tannines automatisch aan zware of moeilijke wijn. Maar uiteindelijk draait het vooral om balans. Wanneer tannines goed samengaan met fruit, zuren en rijpheid zorgen ze juist voor structuur, lengte en diepgang. Stevige tannines hoeven daarom niet hard of onaangenaam aan te voelen.

Wanneer die balans er niet is, merk je dat direct. Tannines die te dominant aanwezig zijn zonder voldoende fruit of rijpheid kunnen zich hard, droog of uitgesproken astringent gedragen — alsof je mond samentrekt zonder dat er iets zachts tegenover staat. Juist dat contrast maakt het interessant om bewust op te letten: hoe steviger de tannines, hoe belangrijker de rest van de wijn wordt.

Hoe leer je tannines sneller herkennen?

De makkelijkste manier is door bewust verschillende rode wijnen naast elkaar te proeven. Let daarbij niet alleen op smaak, maar vooral op wat je voelt in je mond na een slok. Voelt je tandvlees wat droger? Blijven je tanden iets stroever aanvoelen? Dan spelen tannines meestal een duidelijke rol.

Het helpt ook om jonge en oudere rode wijnen met elkaar te vergelijken. Vooral Portugese rode wijnen uit de Douro of Bairrada kunnen in hun jeugd opvallend veel structuur bevatten. Door rijping worden tannines meestal zachter en ronder — en sommige wijnen krijgen daardoor ook meer balans wanneer ze eerst worden gekaraffeerd.

Hoe beter je tannines leert voelen, hoe duidelijker je merkt waarom sommige Portugese wijnen strak en krachtig overkomen, terwijl andere juist zachter en toegankelijker aanvoelen.

En zoals je inmiddels waarschijnlijk al hebt gemerkt, schuilt óók in ieder glas Portugese wijn alweer het volgende verhaal.